Dnia 7 listopada 2019 r. wchodzą w życie kolejne zmiany Kodeksu postępowania cywilnego. Po prawie 7 latach wraca do kodeksowej regulacji postępowanie gospodarcze jako tzw. postępowanie odrębne (art. 4581 i nast. Kodeksu postępowania cywilnego). Postępowanie między przedsiębiorcami będzie bardziej rygorystyczne, jednak ma być sprawniejsze.

Istotne odrębności, o które pytana jest Kancelaria Prawna Budnik Posnow i Partnerzy, dotyczą jednak przede wszystkim postępowania dowodowego. Ustawodawca nie tylko bowiem wprowadził zasadę dowodów z dokumentów (dowody z zeznań świadków, będą przeprowadzane tylko w sytuacji, w której pozostaną w sprawie niewyjaśnione okoliczności), co również przewidział nieznaną do tej pory w polskim w polskim porządku prawnym tzw. umowę dowodową (art. 4589 k.p.c).

Zgodnie z art. 4589 k.p.c. strony mogą się umówić o wyłączenie określonych dowodów w postępowaniu z określonego stosunku prawnego powstałego na podstawie umowy (umowa dowodowa).

Z przywołanego przepisu wyraźnie zatem wynika, że przedmiotem umowy dowodowej może być jedynie wyłączenie określonych dowodów, tj. postanowienie, że przeprowadzenie danego dowodu nie będzie możliwe. Ustawodawca nie wprowadził przy tym żadnego ograniczenia w katalogu dowodów, które będą mogły podlegać wyłączeniu. Co więcej umowa dowodowa będzie mogła dotyczyć tylko tych spraw sądowych, których podstawą jest stosunek umowny, a nie odpowiedzialność z tytułu czynu niedozwolonego. Sąd nie będzie też brał pod uwagę z urzędu ewentualnej nieważności takiej umowy – taką okoliczność strona powinna podnieść najpóźniej na posiedzeniu, na którym powołano się na umowę dowodową lub w następnym piśmie procesowym (art. 4589 § 4 k.p.c.).

Umowa dowodowa może zostać zawarta bądź na piśmie pod rygorem nieważności bądź ustnie przed sądem. Warto zauważyć, że przepis nie wskazuje momentu kiedy – w tym do kiedy – umowa dowodowa może zostać zawarta. Strony będą mogły zatem zawrzeć umowę nie tylko po wytoczeniu powództwa, ale już w toku przedsądowych rozmów, a nawet już na samym początku przy zawieraniu umowy cywilnoprawnej. Postanowienia „dowodowe” – obok znanych już przedsiębiorcom postanowień o właściwości miejscowej sądu – będą zatem mogły być już częścią kontraktu o roboty budowlane czy umowy o dostawę urządzeń. Po rozpoczęciu postępowania dowodowego, w tym po przeprowadzeniu określonego dowodu, strony nie będą jednak mogły wpłynąć zawartą umową dowodową na eliminację takiego dowodu z materiału sprawy. Zgodnie bowiem z art. 4589 § 5 objęcie umową dowodową dowodu przeprowadzonego przed sądem przed jej zawarciem nie pozbawia go mocy dowodowej.

Niewątpliwie umowa dowodowa to instrument wpływający nie tylko na czas postępowania sądowego, ale przede wszystkim na jego kształt. Zawarcie przez strony umowy dowodowej może przy tym utrudnić poznanie przez sąd rzeczywistego przebiegu wydarzeń, skoro sąd z urzędu nie dopuści dowodu wyłączonego taką umową (art. 4589 § 6 k.p.c.). Nade wszystko umowa taka powinna być spójna z przyjętą strategią procesową – w przypadku wątpliwości warto zasięgnąć opinii prawnika.

 

Autor: Adw. Anna Mitoraj